Tesisat Dergisi 206. Sayı (Şubat 2013)

MAKALE 110 Tesisat Dergisi Say× 206 - ûubat 2013 Ölçme ve Doùrulamada Bina Otomasyon Yönetim Sisteminin Kullan×lmas× Alarko Carrier Genel Müdür Yard×mc×s×-Pazarlama/Destek H×rant KALATAû Gerek mevcut binalarda, gerekse yeni yap×lan binalarda, çeüitli amaçlarla ölçme ve doùrulama uygulanmas× gerekir. Benzer üekilde Verim Artt×r×c× Projelerin etkinliùinin belirlenmesi de uygulama öncesi ve sonras× parametrelerin ölçülmesi ve doùrulanmas× ile belirlenebilir. Bu tip projelerde, hedeflenen parametrelerin yan× s×ra, olumsuz etkilenme olas×l×ù× bulunan iç ortam kalitesi ile ilgili parametrelerin de uygulama öncesi ve sonras×ndaki durumlar×n×n izlenmesi gerekir. Ölçme ve doùrulama amac×yla, varsa bina otomasyon yönetim sistemleri kullan×labilir. Ancak bu sistemlerin ölçme ve doùrulamay× da dikkate alarak tasarlanm×ü ve kurulmuü olmas× gerekir. Bu nedenle üartnameleri bu durum göz önünde bulundurularak haz×rlanmal×d×r. 1. Neden Ölçme ve Doùrulama (Ö&D) “Ölçmediùin üeyi yönetemezsin”- Jack Welch – General Electric CEO 1.1. Mevcut Yap×lar Bir binada veya iületmede, enerji verimliliùi için yat×r×m yap×ld×ù×nda doùal olarak yöneticiler bu yat×r×m karü×l×ù×nda ne kadar tasarruf saùlan- d×ù×n× ve bunun ne kadar süreceùini bilmek isterler. Enerji tasarrufunun hesaplanmas×, hassas bir ölçümlemeyi ve tekrarlanabilir bir metodolojiyi gerektirir. Enerji ve su yönetimi projelerinin uzun süreli baüar×s×, çoùunlukla proje ortaklar×n×n hassas ve baüar×l× bir Ö&D plan×nda anlaüma saùla- yamamalar× nedeniyle baltalanm×üt×r. Tasarruf miktar×n×n hassas hesaplanmas×, iületme/ bina sahibi ve yöneticilerine, enerji veya su tüketen sistemlerin çal×üma üekilleri hakk×nda çok deùerli geri bildirimler saùlar ve bu sayede daha fazla enerji/su tasarrufu yapmaya dönük projelerin geliütirilmesine olanak saùlar. Çok say×da noktadan gerçek zamanl× ölçüm, bina yöneticilerine kuvvetli bir gözlemleme arac× saùlar ve bu sayede binadaki enerji sis- temlerinin daha verimli ve bu yüksek verimlerde sürekli çal×ümalar×n× olanakl× k×lacak yollar×n anlaü×lmas×, izlenmesi ve ayarlanmas× mümkün olur. Ayr×ca Ö&D’nin saùlayacaù× performans geri bildirimleri, sistemlerin çal×üma ayarlar×n×n revizyonu ve ar×za önleyici bak×m programlar×n×n oluüturulmas×n× olanakl× k×lar. Bu özellikle ilk bir iki y×ll×k binan×n çal×üma döneminde çok daha önemlidir. 1.2 Yeni Yap×lar Yeni yap×lan binalarda, Ö&D sayesinde, tasar×m safhas×nda öngörülen performanslara ulaü×l×p ulaü×lmad×ù×n×n belirlenmesi, gerekli düzeltme ve ayarlar×n yap×lmas× mümkün olur. Ayr×ca Ö&D, iületmeye alma uygulamas×n× (commis- sioning) ciddi bir üekilde kolaylaüt×r×r. Yeni binalar×n tasar×m×nda, son zamanlarda giderek artan bir uygulama, bina tasar×m ücretinin hiç deùilse bir k×sm×n×n, binan×n beklenen perfor- mans× ne ölçüde gerçekleütirdiùine baùl× olarak ödenmesidir. Bu uygulama henüz ülkemizde yayg×nlaümam×ü olsa da, bina tasar×mc×lar×n ölçülebilir olmas× aç×s×ndan, yat×r×mc×lar×n git- tikçe artarak ilgisini çekmektedir. Bu tip tasar×m anlaümalar×n×n kapsam×nda iyi bir Ö&D plan×n×n yer almas×n×n gerekliliùi kaç×n×lmazd×r. Mevcut bir binada, enerji verimini artt×rmaya dönük bir deùiüiklik yap×lmadan önceki durum bilinir bellidir. Mevcut bina “Temel” (baseli- ne) olarak ele al×n×r ve deùiüiklikten sonraki durum bununla k×yaslan×r. Yeni binada ise, tasar×m safhas×nda “Temel bina” tamamen varsay×msald×r, fiziksel olarak mevcut de- ùildir, gözlemlenemez ve ölçülemez. Binan×n performans× bir tak×m varsay×mlar, kabuller ve kestirimlerle veya simülasyon programlar× ile hesaplan×r. Bina tamamland×ktan sonra, mal sahibinin beklentilerinin ne ölçüde saùland×ù×, saùlanamam×ü ise muhtemel düzeltici uygula- malar aç×lar×ndan Ö&D zaruridir. LEEDTM gibi bina derecelendirme programlar×, yeni binalarda Ö&D ye önem vermektedirler. Benzer program ve kaynaklar×n bir k×sm× ASHRAE Guidline 14 Appendix B-Resources da listelenmiütir. 1.3. Performansa Dayal× Verimlilik Artt×r×c× Proje (VAP) Uygulama Anlaümalar×nda 18/04/2007 tarih ve 5627 say×l× Enerji Ve- rimliliùi Kanunu ve bu kanun kapsam×nda 25.10.08’de yay×nlanan Enerji Kaynaklar×n×n ve Enerjinin Kullan×m×nda Verimliliùin Artt×r×l- mas×na Dair Yönetmelikle enerji etüdleri, bu etütlere dayal× VAP’lar ve bu VAP’lara dayal× Performans Garantili Uygulama Anlaümalar× hayat×m×za girmektedir. Yönetmeliùin çeüitli k×s×mlar×nda ölçümlerden bahsedilmekte ancak bununla ilgili herhangi bir düzenleme bugün itibar× ile (16.02.2009) bilinmemektedir. Performans Garantili Uygu- lama Anlaümalar× aç×s×ndan Ö&D plan×, hayati bir öneme sahiptir ve mutlaka anlaümalar kap- sam×nda yer almal×d×r. Esasen, anlaümazl×klar halinde hukuksal sonuçlar doùurabilecek bu anlaümalara esas teükil edecek üekilde, bir Ulusal Performans Ölçme ve Deùerlendirme Protokolü gerekliliùi aç×kt×r. Çoùu VAP’lar×n, iç ortam kalitesi (úOK)