Tesisat Dergisi 204. Sayı (Aralık 2012)

100 Tesisat Dergisi Sayı 204 - Aralık 2012 UYGULAMA Katı Atık Depolama Sahalarında Oluşan Sızıntı Suyu Arıtımı Konusunda Avrupa ve Asya’dan Örnekler Günümüzde birçok ülke, katı atık depolama sahalarından oluşan sızıntı suyunun arıtılmasını talep etmektedir. Sızıntı suyu, karakteristiğinden ve uzak mahallerde oluşmasından ötürü evsel veya diğer atık sulardan ayrı ayrı arıtılması gerekir. Bu makalede, katı atık depolama sahalarından oluşan sızıntı suyunun arıtılmasında kullanılan aerobik proseslere dikkat çekilip bu teknolojilerinden bahsedilecektir. Teknolojiler, deşarj gereksinimlerine göre her bir teknolojinin avantajları ve dezavantajları vurgulanarak sınıflandırılacaktır. Bu makale, Wehrle’nin, Avrupa’da, Asya’da ve Kuzey Afrika’daki sızıntı suyu arıtımında 25 yıllık tecrübesinin bir özetidir. SU PROSES DOSYASI Giriş Uzun yıllar boyunca yapılan araştırmalar sonucu, sızıntı suyu depolama sahalarının çevre üzerinde ciddi ve zararlı etkileri olduğu kabul edilmiştir. Ana parametreler KOI / BOI, NH 4 -N, ağır metaller ve tuzlarıdır (Öz. Klorür veya sülfat ). Günümüzde, sızıntı suyunun arıtılmasının gerekli olduğu geniş bir alanda kabul edilmiştir. Sızıntı suyunun arıtımı, sürekli olmayan akışı ve karmaşık bir yapıya sahip olması nedeniyle zordur. Sızıntı suyunun bileşimi, atığın kaynağına bağlı olarak büyük ölçüde değişebilir. Metan fazı- na geçmiş “yaşlı” katı atık depo sahasından olu- şan sızıntı suyunun bileşimi, asit fazındaki “genç” katı atık depo sahasından, endüstriyel veya maden atıkları içeren katı atık depo sahalarından oluşan sızıntı suyunun bileşiminden çok farklıdır. Ayrıca ülkenin farklı iklim koşulları, farklı yaşam tarzları, farklı atık toplama sistemleri de katı atık depo sahalarında oluşan sızıntı suyu bileşiminde etkilidir. Farklı bileşime sahip katı atıklar ve katı atık bertarafında kullanılan farklı düzenlemeler sızıntı suyunun karakterini belirler. Sızıntı suyunun farklı özel biçimleri olabilir. Örneğin; Asya çöp toplama haznesi suyu (Evsel katı atıklardan oluşup yüksek organik madde muhtevası içeren sızıntı suyu yakılmadan önce susuzlaştırılmalıdır) veya mekanik-biyolojik atık arıtma tesislerinden oluşan su fakat bu tip sular bu çalışmanın kapsamında değildir. Sızıntı su- yunun tüm farklı türleri için, ülke genelinde aynı standartların yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu sızıntı suyu arıtımda tek bir yöntemin mevcut olmadığı anlamına gelir. Sızıntı suyunun arıtımı için birçok farklı teknolojiden, sızıntı suyu özel- liklerine, atık gereksinimine ve sahadaki teknik ön koşullara en uygun olanı seçilmelidir. Tablo 1 , Avrupa’da ve Asya’da karşılaşılan sızıntı suyu örnekleri için KOI ve NH 4 -N konsant- rasyon aralıklarını ve deşarj limitlerini içerir. Bu makale, Avrupa’da ve Asya’da sızıntı suyu arıtımında en sık kullanılan arıtma yöntemleri üzerinde durup, avantajlarına ve dezavantaj- larına kısa bir bakış atıyor. Bu tanıtım, Wehrle Umwelt GmbH‘nin çöp sızıntı suyu arıtımında 30 yılı aşkın deneyimine ve dünya çapında inşa ettiği 120 den fazla sızıntı suyu artıma tesislerine dayalı olacaktır. Giriş Konsantrsayonu ve Deşarj Limitle- rine Bağlı Sızıntı Suyu Arıtımı Sızıntı suyunun arıtımında kullanılabilecek çok çeşitli teknolojiler mevcuttur. Örneğin; kimyasal oksidasyon, yumaklaştırma, buharlaştırma, iyon değiştirme vs. fakat bu yöntemlerin hiç birisi ana arıtma teknolojisi olarak başarısını kanıtlamamıştır ve bu makalede de ayrı ayrı ele alınmamıştır. Bu yöntemler ancak ilave olarak bir ön veya son artıma ünitesi olarak kullanılabilirler. Anaerobik artıma Avrupa’da kullanılmaz. Çünkü KOI konsantrasyonları düşüktür ve azot giderimi gereklidir. Asya’da, 70.000 mg/L’nin üstünde KOI konsantrasyonuna sahip konteynır sızıntı sularının arıtımında genellikle ilk arıtma ünitesi olarak anaerobik arıtma sıklıkla (fakat her zaman değil) kullanılır. Konteynır sızıntı suyu, sızıntı suyunun özel bir formudur ve bu makalede bu konuya odaklanılmamıştır. Bu çalışmanın odak noktası aerobik teknolojiler ve aerobik teknolojilerin kısmen filtrasyon tek- nikleri ile kombinasyonu olacaktır ve böylece çöp sızıntı suyu başarıyla arıtılmış olacaktır. Düşük Çıkış Gereksinimleri: Ardışık Kesikli Reaktörde (SBR) BOI 5 ve NH 4 -N Giderimi Eğer sızıntı suyu arıtma gereksinimi düşükse, Örneğin; sadece BOI 5 ve NH 4 -N giderimi gerekli ise, KOI giderimi gerekli değilse bu durumda geleneksel biyolojik arıtma sistemi veya ardışık Tablo 1. Ulusal standartlarla ilgili olarak sızıntı suyundaki örnek KOI ve NH 4 -N konsantrasyonları KOI NH 4 -N Sızıntı Suyu mg/L İndirek Deşarj mg/L Direk Deşarj mg/L Sızıntı Suyu mg/L İndirek Deşarj % Direk Deşarj mg/L Almanya (Kuzey Avrupa’dan Örnek) 2.000-5.000 400 200 500-1.200 0-95 10,0 - 50,0 İspanya (Güney Avrupa’dan Örnek) 5.000-15.000 1500 160 1.000-2.000 Çin (Asya’dan Örnek) 10.000-25.000 1000 100 1.500-3.000 H. WIENANDS M. BERG Dr. M. WEISSROTH